Sihirli kelime: 'Hayır'
Funda Yıldırım • 6 Temmuz 2026 • 3 dk
Birçok anne baba uygun olmadığını düşündükleri durumlarda bile çocuklarına ‘hayır’ demekte zorlanırlar. Ya ‘hayır’ dediğimde üzülürse, ya ruhsal yönde olumsuz olarak etkilenirse, ya beni sevmezse gibi birçok duyguya kapılırlar. Bu konuda belki de en önemli nokta, anne ve babanın ortak karar alabilmeleridir. Başka bir deyişle annenin müdahale ettiği bir durum karşısında babanın da çocuğa aynı cevabı vermesi ve annenin kararını onayladığını ve desteklediğini göstermesidir. Birinin ‘evet’ dediğine diğeri ‘hayır’ diyorsa çocuk için kafa karıştırıcı olacak ve sınırları zorlayabileceği düşüncesi uyandıracaktır.
Sık görülen bir diğer örnekse, ebeveynin çaresiz kaldığı durumlar karşısında, öncesinde onaylamadığı bir duruma izin vermesidir. Çocuk, ısrar ettiği takdirde anne ve babasından onay alabileceğini düşünerek ağlamalarını veya başka bir tepkiyi güçlendirme eyleminde olabilir. Sınırlar, bu gibi durumlarda daima ileriye itilmeye çalışılacaktır ve ebeveynler için ‘hayır’ diyebilmek gittikçe daha güç hale gelecektir.
Anne babalar için bu durumlar ne kadar üzücü ve zorlayıcı ise çocuk için de oldukça huzursuz ve kaygı uyandıran unsurlardır. Çocuklar için anne ve babalarının tutarlı olmaları çok önemlidir. Tutarlılık, korunaklı bir ortam içerisinde olduklarını hissettirir ve kendilerini daha rahat ifade etmelerini sağlar. Çocuk, anne ve babası ona ‘hayır’ dediğinde üzülebilir ama bu duygu ‘evet ve ‘hayır’ arasındaki gelgitin yaratacağı kaygı ve huzursuzluktan daha sağlıklıdır. Burada önemli olan çocuğa anlaşılır ve mantıklı bir açıklama getirmektir.
Çocuklarımız doğdukları andan itibaren anne babalarına güvenmek isterler. Eğer onlar adına verdiğimiz kararlarda, isteklerde tereddütlüysek, telaşlıysak, kaygılıysak onlar da öyle olacaktır. Onlarla her zaman net ve kararlı konuşmalıyız. Örnek olarak; ‘yatman gerekli, artık gidiyoruz’ gibi isteklerimizi ‘iyi olur ama ben aksine ikna olabilirim’ ifadesi ve ses tonuyla değil, ‘gerekli ve yapmalıyız’ şeklinde söylediğimizde çocuk rahatlayacak ve yapacaktır. Aksi durumda aramızda gereksiz çatışmalar çıkacak, her iki taraf da üzülecektir. Her şeye evet demek kadar, her şeye hayır demek de yanlış olacaktır. Gerçekten yapılmaması gerekenlere hayır demek çocuğa güven verir. Küçük çocuklara yapacağınız uzun açıklamalar, onun niçin hayır dediğinizi anlamasına değil, aklının karışmasına neden olacaktır. Çocuklar her zaman sınırları zorlar. Ona sınır koymak, bu sınır gerçekçiyse ve doğruysa çocuğu da rahatlatacaktır. Hayır, demeniz gereken konularda, başkalarından yardım almak, yani ‘deden kızar, öğretmen kızar, doktora söylerim’ demek sizi "iyi" ebeveyn olarak göstermez. Aksine yetersiz ve ne yapacağını bilmeyen erişkin olursunuz. Çocuk bu durumda yapmaması gerektiğini anlamayacak, sizin yanınızda ama kızabilecek kişilerin uzağında bu davranışların doğru olduğunu düşünecektir. Oysa çocuğunuz için doğru ve yanlışı öğreten otorite anne ve baba olarak siz olmalısınız.